Almere groeit snel: in inwoners, tempo en maatschappelijke opgaven. Tegelijkertijd staat het vertrouwen van inwoners in de politiek onder druk. Vrijwel alle politieke partijen erkennen dat participatie belangrijk is. In veel verkiezingsprogramma’s staan woorden als meepraten, invloed voor bewoners en samen met inwoners beslissen.
Maar hoe vertaalt dat zich naar de praktijk? En hoe zorgt de gemeenteraad ervoor dat mooie woorden daadwerkelijk leiden tot effectieve participatie? In de Almeerse kieswijzer valt op dat participatie niet is meegenomen bij het onderdeel over belangrijke onderwerpen en het opbouwen van vertrouwen. Voor inwoners is het daarom waardevol om niet alleen naar de woorden te kijken, maar ook naar het handelen van partijen.
Landelijk onderzoek van Citisens laat zien dat participatie in het sociaal domein met 46,15% als één van de grootste uitdagingen staat voor de komende collegeperiode, na wonen (84,62%). Het laat zien dat gemeenten door het hele land zoeken naar manieren om inwoners daadwerkelijk invloed te geven. Ook in Almere speelt die vraag.
Wat beloven de partijen?
Veel partijen spreken expliciet over het (gebrek aan) vertrouwen en participatie.
50PLUS vindt dat de inwoners weinig of geen vertrouwen hebben in de politiek.
Zij vindt het belangrijk dat de Almeerse inwoners vanzelfsprekend meedoen en dat de Raad zich ervan bewust is er voor haar inwoners te zijn.
De Almere Partij noemt als kernwaarde een overheid die ondersteunt en niet belemmerd. Deze partij gaat uitvoerig in op ‘participatie’ en spreekt over oprechte participatie waarbij belangrijke keuzes altijd vooraf met bewoners worden besproken. Ook wordt gepleit voor duidelijke taal en eenvoudige procedures voor bewoners-initiatieven, waarbij een gemeentelijke afdeling die inwoners-initiatieven en participatie begeleid en bewaakt.
Bij1 heeft zich er wel heel gemakkelijk vanaf gemaakt en presenteert haar landelijke partijprogramma. Participatie blijft dus geheel buiten beeld.
Het CDA hecht aan realistische participatietrajecten: eerlijk over wat moet en helder over wat kan. Inwoners-participatie verdient te worden gestimuleerd en te worden ondersteunt. Van wijkregisseurs wordt verwacht dat zij burgerinitiatieven ondersteunen.
De ChristenUnie gaat uitvoerig in op participatie en komt daarin met duidelijke accenten. Inwoners betrekken bij besluitvorming als aanvulling op het mandaat van de Raad. Indieners van een burgerinitiatief mogen niet van het kastje naar de muur worden gestuurd.
Het uitdaagrecht vraagt om uitwerking. Jongeren moeten meer worden betrokken. Ook wordt een beroep gedaan op de inwoners zelf om zich actief in te zetten.
Het programma van D66 kent een hoofdstuk Participatie en Democratie. De partij wil dat bewoners eerder betrokken worden en echte invloed hebben of krijgen. Co-creatie wordt gezien als een mogelijkheid om samen met de gemeente aan oplossingen te werken. Gepleit word om het uitdaagrecht structureel te maken. Onder het kopje democratische vernieuwing wordt een lans gebroken voor het lokaal rechtop amendement: voldoende draagvlak onder inwoners om een behandeling in de Raad af te dwingen.
Bij De Verbinding staat participatie centraal. ‘We vinden dat bewoners vanaf het begin mee kunnen denken en invloed hebben op beslissingen’. De partij vindt dat niet alleen bij de leefomgeving, maar ook bij veiligheid, zorg, jeugd en duurzaamheid participatie moet kunnen. Verder is positieve politiek dichtbij mensen belangrijk.
DENK hecht aan een samenleving waarin het vertrouwen in het bestuur vanzelfsprekend is. Gepleit wordt voor laagdrempelige loketten en digitale platforms die gebruiksvriendelijk zijn en voor iedereen toegankelijk. Over participatie: ‘Actief betrekken van mensen met directe ervaring in beleidsprocessen zorgt voor beleid dat aansluit bij de werkelijkheid van de inwoners’.
Forum voor Democratie steekt in vanuit landelijke documenten. Daarin zijn zinsneden te vinden als ‘Burgers raadplegen over en betrekken bij lokale problematiek’ en ‘Wij willen de gemeenten weer tot gezonde organisaties maken waarin de stem van de gemeenschap echt meetelt’.
Generatie Almere staat voor een stad waarin mensen meetellen, meepraten en invloed hebben. Democratie moet terug bij de mensen.
Groen Links: ‘De stad kan alleen gezond groeien als haar inwoners kunnen meepraten over ontwikkelingen van Almere’. Daarbij past het pleidooi voor stadsgesprekken onder onafhankelijke leiding en een positieve waardering van het uitdaagrecht. Voor buurtinitiatieven moet er een loket zijn.
JA21 vindt dat burgerparticipatie meer moet zijn dan een modewoord.
Voor Leefbaar Almere moet alles gebeuren met Almeerders aan het stuur. ‘We luisteren naar wat mensen willen, geven ruimte aan lokale initiatieven’. De partij gelooft in de inwoners van Almere.
De PvdA gaat voor echte inspraak en betrokkenheid met bewoners aan het roer. De partij wil dat bewoners samen met de gemeente hun leefomgeving inrichten. ‘Wij willen bewoners meer betrekken bij de wijk en meer invloed geven’. Het nieuw participatiebeleid is niet genoeg; er moet worden geïnvesteerd in innovatieve manieren van democratie en participatie Te denken valt aan bewonersplatforms. De partij denkt ook aan een officiële instantie waar bewoners terecht kunnen en pleit voor professionalisering van Burgerparticipatie Almere (BPA).
De Partij voor de Dieren ziet graag dat de gemeente en bewoners samen werken aan de energietransitie. Meer algemeen: Almeerders moeten kunnen meedenken over hun stad, dorp of buurt en hun mening moet serieus worden genomen.
De PVV stelt dat er de afgelopen jaren een kloof is gegroeid tussen het stadhuis en de inwoners. Terwijl de gemeente zegt te luisteren worden in werkelijkheid plannen doorgedrukt waar niemand om vraagt. ‘Zogenaamde participatiebijeenkomsten blijken achteraf slechts toneelstukjes, bedoeld om te kunnen zeggen dat de burger ‘gehoord’ is terwijl het besluit allang vaststond’.
De partij vindt dat besluiten samen met inwoners moeten worden genomen. ’Wij willen een stad waarin bewoners echt invloed hebben’.
Samen voor Almere vindt dat veel Almeerders zich niet gehoord voelen en vind dus het herstel van vertrouwen belangrijk. ‘Democratisering is geen ritueel om de 4 jaar. Het is elke dag luisteren, meedoen en samen richting geven aan de stad’. Het bestuur moet zichtbaar zijn, aangeven wat het doet en inwoners gericht betrekken. De partij noemt als vernieuwing burgerberaden, digitale participatie toegankelijk voor jong en oud, spreekuren & ontmoetingsmomenten.
De SP schrijft: ‘Te vaak zien we dat besluitvorming onvoldoende transparant is en dat vooral de ambtelijke uitvoering compleet aan het zicht is onttrokken’.
Het programma concentreert zich sterk op het functioneren van de organisatie als geheel.
Ergens in het VVD-programma staat de zin: ‘Wij zien liever de bewoners en bedrijven in onze stad en regio zelf aan de slag gaan met ideeën die zij hebben’. De partij maakt graag een wijkbudget vrij om samen met de inwonersplannen te maken om hun straten, pleinen en buurten leefbaarder te maken.
De partij zonder naam geeft haar visitekaartje af met de volgende tekst: ‘Het wordt tijd dat de inwoners betrokken worden bij grote plannen van de gemeente en hiermee bedoelen we niet inspraakavonden waarvoor de plannen toch al klaar liggen’.